dân tộc chủ nghĩa
Định nghĩa
- Danh từ:
- Hệ tư tưởng hoặc xu hướng đề cao dân tộc mình một cách quá mức: "dân tộc chủ nghĩa" là chủ nghĩa lấy lợi ích, sự vinh quang và sự thuần khiết của một dân tộc làm trung tâm, thường đặt dân tộc mình lên trên các dân tộc khác.
- Tinh thần hoặc ý thức hệ dân tộc mạnh mẽ: Chỉ sự gắn bó và lòng trung thành sâu sắc với dân tộc, có thể dẫn đến các hành động bảo vệ hoặc mở rộng quyền lực của dân tộc đó.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Chủ nghĩa phát xít là một biểu hiện cực đoan của dân tộc chủ nghĩa.
- Trong lịch sử, làn sóng dân tộc chủ nghĩa đã dẫn đến nhiều cuộc xung đột giữa các quốc gia.
- Một số nhà nghiên cứu phân biệt giữa lòng yêu nước lành mạnh và thái độ dân tộc chủ nghĩa cực đoan.
Các cách sử dụng nâng cao
- "dân tộc chủ nghĩa cực đoan": chỉ hình thái dân tộc chủ nghĩa quá khích, bài ngoại, thường đi kèm với chủ nghĩa bành trướng.
- Chính sách của chế độ đó thể hiện rõ tư tưởng dân tộc chủ nghĩa cực đoan.
- "dân tộc chủ nghĩa văn hóa": nhấn mạnh đến việc bảo vệ và đề cao bản sắc văn hóa dân tộc trước những ảnh hưởng từ bên ngoài.
- Phong trào này mang màu sắc của dân tộc chủ nghĩa văn hóa.
- "chủ nghĩa dân tộc": đây là cách nói khác, đồng nghĩa với "dân tộc chủ nghĩa".
- Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc đang làm thay đổi cục diện chính trị khu vực.
Biến thể và từ gần giống
- Chủ nghĩa dân tộc (danh từ): từ đồng nghĩa, cùng chỉ hệ tư tưởng này.
- Chủ nghĩa quốc gia (danh từ): từ gần nghĩa, thường dùng trong bối cảnh chính trị, nhấn mạnh đến lợi ích quốc gia-dân tộc.
- Chủ nghĩa bài ngoại (danh từ): một biểu hiện thường thấy của dân tộc chủ nghĩa cực đoan, thể hiện thái độ thù địch, kỳ thị người nước ngoài.
Từ đồng nghĩa
- Chủ nghĩa dân tộc: (xem ở mục Biến thể).
- Tinh thần dân tộc: nhấn mạnh khía cạnh tình cảm, ý thức, có thể ít mang sắc thái tiêu cực hơn "dân tộc chủ nghĩa".
Từ trái nghĩa
- Chủ nghĩa quốc tế: tư tưởng đề cao sự hợp tác, đoàn kết và lợi ích chung giữa các dân tộc, quốc gia.
- Chủ nghĩa toàn cầu: xu hướng xem xét các vấn đề vượt ra khỏi phạm vi quốc gia-dân tộc.
Thành ngữ hoặc cụm từ liên quan
- "Sự thức tỉnh dân tộc chủ nghĩa": cụm từ dùng để miêu tả giai đoạn mà tinh thần và ý thức hệ dân tộc trỗi dậy mạnh mẽ trong một cộng đồng.
- Cuộc khủng hoảng kinh tế đã dẫn đến sự thức tỉnh dân tộc chủ nghĩa ở nhiều nước.